Mục tiêu: Mô tả đặc điểm hệ thống thực phẩm địa phương và phân tích mối liên quan với an ninh dinh dưỡng tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

Phương pháp: Nghiên cứu định tính được thực hiện tại 4 xã từ tháng 6/2023 đến 6/2024. Dữ liệu thu thập qua 12 thảo luận nhóm và 35 phỏng vấn sâu với hộ gia đình, cán bộ y tế, nông nghiệp, trưởng bản và người kinh doanh. Phân tích nội dung theo khung FoodSENSE và phương pháp chủ đề.

Kết quả: Hệ thống thực phẩm địa phương chủ yếu tự cung tự cấp, dựa vào sản xuất nhỏ và phân phối qua chợ truyền thống. Thực phẩm nguồn gốc động vật sẵn có nhưng tiêu thụ thấp do giá cao, nhận thức dinh dưỡng hạn chế, thói quen tiêu dùng và điều kiện bảo quản kém. Rau củ, ngũ cốc và trái cây chủ yếu tự sản xuất trong hộ, ít trao đổi thương mại, dẫn đến thiếu đa dạng và phụ thuộc mùa vụ. Thiếu liên kết giữa sản xuất – tiêu dùng và cơ chế hỗ trợ từ chính quyền làm gia tăng nguy cơ mất an ninh dinh dưỡng, đặc biệt trong mùa giáp hạt.

Kết luận: Hệ thống thực phẩm tại Mai Sơn còn nhiều hạn chế ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và tiêu thụ thực phẩm giàu dinh dưỡng. Cần tăng cường truyền thông thay đổi hành vi, thúc đẩy liên kết chuỗi và hỗ trợ cộng đồng nhằm cải thiện an ninh dinh dưỡng bền vững.

Aims: To describe the characteristics of the local food system and analyze its relationship with nutrition security in Mai Son district, Son La province.

Methods: A qualitative study was conducted in four communes of Mai Son district from June 2023 to June 2024. Data were collected through 12 focus group discussions and 35 in-depth interviews with household representatives, health workers, agricultural staff, village heads, and local food vendors. Content analysis was performed following the FoodSENSE framework using a thematic approach.

Results: The local food system is mainly subsistence-based, relying on small-scale farming and traditional markets. Although animal-source foods are available, household consumption remains low due to high prices, limited nutrition awareness, cultural habits, and inadequate food storage. Plant-based foods such as vegetables, grains, and fruits are largely home-produced with minimal market exchange, resulting in low diversity and seasonal dependence. Weak linkages between production and consumption, together with limited local policy support, have contributed to increased risks of nutrition insecurity, particularly during the lean season.

Conclusions: The local food system in Mai Son district has several limitations affecting access to and consumption of nutrient-rich foods. Strengthening food system linkages, promoting behavior change communication, and empowering communities are essential to improve sustainable nutrition security.