Sử dụng cá hợp lý với sức khoẻ người cao tuổi
01/12/2025 09:49:58
443 lượt xem
chia sẻ
Cá là một trong những thực phẩm có giá trị nhất cho quá trình lão hóa khỏe mạnh. Do chứa protein chất lượng cao, axit béo omega-3, các vitamin và khoáng chất thiết yếu, cá mang lại nhiều lợi ích cho người cao tuổi. Ăn cá thường xuyên giúp bảo vệ tim, hỗ trợ chức năng não, giảm viêm và duy trì khối lượng cơ - tất cả đều rất quan trọng khi chúng ta già đi:
- Ăn cá tốt cho sức khỏe tim mạch: Mỡ cá chứa nhiều axit béo omega-3 (cả EPA và DHA), giúp làm giảm triglyceride máu, kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ các biến cố tim mạch.
- Ăn cá giúp bảo vệ chức năng não bộ: Omega-3 trong mỡ cá rất cần thiết cho sức khỏe não bộ và có thể giúp làm chậm quá trình suy giảm nhận thức. Các nghiên cứu đã cho thấy thường xuyên ăn cá giúp giảm nguy cơ mắc sa sút trí tuệ (chứng mất trí) và bệnh Alzheimer.
- Duy trì cơ bắp và sức mạnh: Do ít mô liên kết dạng xơ sợi, thịt cá dễ tiêu hoá và hấp thu, giúp cung cấp đủ protein cho cơ thể giúp duy trì khối lượng cơ, từ đó hỗ trợ khả năng vận động, cân bằng và chức năng tổng thể của cơ thể.
- Khả năng giảm viêm và đau khớp: Nhờ đặc tính chống viêm của Omega-3 có trong mỡ cá, từ đó giúp làm dịu các triệu chứng của bệnh viêm khớp hoặc các tình trạng viêm mạn tính thường gặp ở người cao tuổi.
- Cung cấp các vitamin và khoáng chất: Cá rất giàu vitamin D (quan trọng đối với sức khỏe xương và chức năng miễn dịch), vitamin B12 (hỗ trợ sức khỏe thần kinh và ngăn ngừa thiếu máu), selen và iốt (hỗ trợ tuyến giáp và chức năng trao đổi chất).

Mặc dù cá mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng vẫn có một số lưu ý:
- Một số loại cá chứa hàm lượng thủy ngân cao, có thể ảnh hưởng đến não và hệ thần kinh khi ăn liên tục trong thời gian dài; thường gặp ở những loài cá sống ở vùng nước biển sâu như cá thu, cá ngừ, cá kiếm, cá mập.
- Cá dễ nhiễm vi khuẩn như Listeria hoặc Salmonella, do đó cần sử dụng cá tươi hoặc cá được bảo quản lạnh đúng cách và nấu chín kỹ trước khi ăn; tránh ăn cá sống.
- Hàm lượng muối cao: những loại cá biển và cá chế biến sẵn (như cá khô, cá đóng hộp hoặc hun khói) chứa hàm lượng muối cao, có thể gây hại với người bệnh tăng huyết áp và người bệnh thận.
- Nguy cơ hóc xương: người cao tuổi thường mắt kém, hệ răng miệng hoạt động không hiệu quả khiến dễ nuốt phải xương cá khi ăn. Do đó cần rất thận trọng, loại bỏ hoàn toàn xương trước khi ăn.
Vậy nên sử dụng cá thế nào để tối ưu hiệu quả với người cao tuổi? Sau đây là một số gợi ý:
- Về tần suất: nên ăn ít nhất 3 bữa cá mỗi tuần, đặc biệt là cá béo. Mỗi lần nên ăn 100-150g.
- Phương thức chế biến: nên chế biến đơn giản để giữ nguyên hương vị tự nhiên của cá như hấp hoặc luộc, nếu cần chiên (rán) thì nên rán với mỡ để hạn chế cháy khét dầu (do dầu thực vật có khả năng chịu nhiệt kém), tránh chiên ngập dầu, vì sẽ thêm chất béo không lành mạnh và có thể gây khó tiêu. Có thể thêm một số gia vị khi chế biến như ướp cá với gừng, xả, nghệ hoặc trà để khử mùi tanh của cá.
- Đảm bảo an toàn: người cao tuổi nên sử dụng cá phi lê bỏ xương hoặc xay/nghiền (như làm chả cá) để tránh hóc xương.
Tóm lại, cá là thực phẩm rất tốt cho sức khoẻ người cao tuổi và đồng hành cùng quá trình lão hoá khoẻ mạnh. Tuy nhiên cần lưu ý đảm bảo an toàn khi sử dụng cá để tối ưu lợi thế của cá với sức khoẻ người cao tuổi.
TS. Trần Châu Quyên - Trưởng khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng