Giai đoạn 6–23 tháng tuổi được coi là “cửa sổ cơ hội vàng” đối với tăng trưởng thể chất, phát triển trí tuệ và hình thành hành vi ăn uống lâu dài của trẻ. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn trẻ dễ đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng, thiếu vi chất cũng như thừa cân – béo phì nếu thực hành ăn bổ sung chưa phù hợp. Trong bối cảnh đó, chiều ngày 15/1/2026, tại Hội trường Từ Giấy, Viện Dinh dưỡng đã tổ chức Sinh hoạt khoa học tháng 1 với chủ đề “Ăn bổ sung cho trẻ 6–23 tháng tuổi”, nhằm cập nhật kiến thức khoa học và thảo luận dự thảo Hướng dẫn ăn bổ sung năm 2026. Tham dự chương trình có cán bộ Viện Dinh dưỡng; đại diện Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên, Viện Pasteur Nha Trang, Viện Y tế Công cộng TP. Hồ Chí Minh và một số tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực dinh dưỡng.

Đại diện ban tổ chức và khách mời tham dự buổi sinh hoạt khoa học tháng 1

Tại chương trình, TS. Huỳnh Nam Phương đã giới thiệu tổng quan dự thảo Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ 6–23 tháng tuổi, được xây dựng trên cơ sở các khuyến nghị cập nhật của WHO, UNICEF và bằng chứng khoa học quốc tế. Dự thảo nhấn mạnh vai trò then chốt của ăn bổ sung trong bối cảnh Việt Nam đang đồng thời đối mặt với ba gánh nặng dinh dưỡng: suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thừa cân – béo phì, trong đó giai đoạn 6–23 tháng là thời điểm nguy cơ cao. Theo đó, hướng dẫn yêu cầu thực hành ăn bổ sung đúng thời điểm, đủ lượng, đa dạng, bảo đảm đậm độ dinh dưỡng và an toàn, phù hợp với sự phát triển sinh lý và tâm vận động của trẻ.

 Làm rõ cơ sở khoa học cho các khuyến nghị này, PGS. TS. Nguyễn Trọng Hưng đã phân tích đặc điểm tăng trưởng và phát triển của trẻ 6–23 tháng tuổi, bao gồm sự phát triển nhanh về chiều cao, cân nặng, hệ xương – răng, hệ tiêu hóa, cũng như sự hoàn thiện dần các kỹ năng vận động thô, vận động tinh và hành vi tâm lý ăn uống. Theo đó, đây là giai đoạn trẻ chuyển dần từ bú sữa sang ăn thức ăn đặc, hình thành khả năng nhai – nuốt và các thói quen ăn uống nền tảng. Việc ăn bổ sung không phù hợp với từng giai đoạn phát triển có thể ảnh hưởng lâu dài đến tăng trưởng thể chất và hành vi ăn uống của trẻ.

Các nội dung về nhu cầu dinh dưỡng của trẻ trong giai đoạn ăn bổ sung được TS. Hoàng Thu Nga trình bày, dựa trên việc tổng hợp các bằng chứng khoa học và tài liệu khuyến nghị hiện hành. Các nội dung nhấn mạnh rằng nhu cầu năng lượng, protein, lipid, vitamin, chất khoáng và nước của trẻ thay đổi theo lứa tuổi và tình trạng bú mẹ, do đó chế độ ăn bổ sung cần được xây dựng phù hợp với từng giai đoạn phát triển, bảo đảm vừa đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng, vừa tránh nguy cơ thiếu hoặc thừa vi chất.

Bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, an toàn thực phẩm trong ăn bổ sung được ThS. Ngô Thị Hà Phương nhấn mạnh là yếu tố đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu đời khi hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt. Báo cáo tập trung vào việc lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm nhằm bảo đảm an toàn và hạn chế hao hụt chất dinh dưỡng. Do đó, cần thực hành vệ sinh tốt trong quá trình cho trẻ ăn bổ sung, từ vệ sinh dụng cụ, môi trường ăn uống đến vệ sinh cá nhân của người chăm sóc; đồng thời hướng dẫn đọc và hiểu nhãn dinh dưỡng của các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung (thành phần, giá trị dinh dưỡng, đối tượng sử dụng, hạn dùng, cảnh báo dị ứng…) để lựa chọn sản phẩm phù hợp và an toàn cho trẻ.

Liên quan đến chế biến thức ăn bổ sung, ThS. Phí Ngọc Quyên đã chia sẻ các nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm giá trị dinh dưỡng của bữa ăn, bao gồm lựa chọn thực phẩm tươi, đa dạng; chế biến phù hợp với độ tuổi và khả năng nhai – nuốt của trẻ; hạn chế nấu quá lâu gây thất thoát vi chất; đồng thời kết hợp hợp lý các nhóm thực phẩm để tăng đậm độ dinh dưỡng của khẩu phần ăn bổ sung.

Ở góc độ hành vi dinh dưỡng, ThS. BS. Ngô Thị Thu Huyền tập trung vào nội dung hỗ trợ hình thành thói quen ăn uống lành mạnh ở trẻ, nhấn mạnh vai trò trung tâm của gia đình trong việc xây dựng môi trường ăn uống tích cực. Báo cáo đề cập đến việc hình thành thói quen ăn uống phù hợp theo từng giai đoạn phát triển, từ giai đoạn bắt đầu tập ăn đến khi trẻ dần hình thành thói quen ăn uống giống các thành viên trong gia đình, đồng thời chỉ ra một số sai lầm thường gặp trong thực hành ăn bổ sung như ép trẻ ăn, nêm gia vị quá sớm, thiếu đa dạng thực phẩm hoặc để trẻ vừa ăn vừa xem thiết bị điện tử.

Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Thị Lương Hạnh đã trình bày các nội dung liên quan đến phòng tránh dị ứng thực phẩm và biếng ăn ở trẻ, nhấn mạnh việc giới thiệu thực phẩm mới một cách phù hợp, theo dõi phản ứng của trẻ và xây dựng thực hành cho ăn đáp ứng. Các khuyến nghị tập trung vào nhận diện sớm dấu hiệu dị ứng, tránh loại bỏ thực phẩm không cần thiết, đồng thời phòng ngừa biếng ăn thông qua xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh, tôn trọng tín hiệu đói – no của trẻ và duy trì bầu không khí ăn uống tích cực.

Sinh hoạt khoa học tháng 1 là diễn đàn chuyên môn quan trọng để các cán bộ y tế trao đổi, thống nhất nhận thức và đóng góp ý kiến cho Hướng dẫn ăn bổ sung 2026, qua đó góp phần hoàn thiện tài liệu hướng dẫn chuyên môn, phục vụ công tác tư vấn, chăm sóc và cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho trẻ em trong giai đoạn 6–23 tháng tuổi.

Một số hình ảnh tại buổi Sinh hoạt khoa học: